30 Ιούλ Ογκοπλαστική Μαστού
Η χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στην αφαίρεση της κακοήθειας. Ο σύγχρονος χειρουργικός σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τόσο την ογκολογική ασφάλεια όσο και τη διατήρηση του φυσικού σχήματος, της συμμετρίας και της συνολικής εικόνας του μαστού.
Η ογκοπλαστική μαστού συνδυάζει τις αρχές της ογκολογικής χειρουργικής με τεχνικές αποκατάστασης και αναδιαμόρφωσης του μαστού. Στόχος είναι να αφαιρεθεί με ασφάλεια ο όγκος μαζί με το απαραίτητο τμήμα υγιούς ιστού και, ταυτόχρονα, να περιοριστούν οι παραμορφώσεις που μπορεί να προκύψουν μετά από μια εκτεταμένη ογκεκτομή.
Η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής δεν είναι ίδια για όλες τις ασθενείς. Εξαρτάται από τη θέση και το μέγεθος του όγκου, τον συνολικό όγκο του μαστού, τα ανατομικά χαρακτηριστικά, την πιθανή ανάγκη ακτινοθεραπείας και το εξατομικευμένο ογκολογικό πλάνο.
Τι είναι η ογκοπλαστική μαστού;
Η ογκοπλαστική χειρουργική αποτελεί μια εξειδικευμένη προσέγγιση της συντηρητικής χειρουργικής του μαστού. Κατά τη διάρκεια της ίδιας επέμβασης πραγματοποιούνται:
- Η αφαίρεση του όγκου με ογκολογικά ασφαλή όρια.
- Η αναδιαμόρφωση του υπολειπόμενου μαζικού αδένα.
- Η αποκατάσταση του σχήματος και του περιγράμματος του μαστού.
- Η διατήρηση ή βελτίωση της συμμετρίας μεταξύ των δύο μαστών, όταν αυτό είναι εφικτό.
- Η προσαρμογή της θηλής και της θηλαίας άλω, εφόσον απαιτείται από τον χειρουργικό σχεδιασμό.
Η ογκοπλαστική δεν αποτελεί αισθητική επέμβαση που πραγματοποιείται ανεξάρτητα από την ογκολογική θεραπεία. Η πλήρης και ασφαλής αφαίρεση της κακοήθειας παραμένει η πρώτη προτεραιότητα. Οι τεχνικές αποκατάστασης εντάσσονται στον ίδιο σχεδιασμό, χωρίς να υποβαθμίζονται οι βασικές αρχές της χειρουργικής ογκολογίας.
Το National Cancer Institute περιγράφει την ογκοπλαστική χειρουργική ως συνδυασμό της ογκεκτομής ή μερικής μαστεκτομής με τεχνικές αναδιαμόρφωσης του μαστού, όπως η τοπική μετακίνηση ιστών, η μειωτική μαστοπλαστική ή η χρήση τοπικών κρημνών. Πότε μπορεί να εφαρμοστεί η ογκοπλαστική μαστού;
Η ογκοπλαστική μαστού εφαρμόζεται κυρίως σε γυναίκες που μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση διατήρησης του μαστού, αλλά η έκταση της αφαίρεσης ενδέχεται να προκαλέσει εμφανή μεταβολή στο σχήμα ή στον όγκο του.
Μπορεί να εξεταστεί σε περιπτώσεις όπως:
- Όταν πρέπει να αφαιρεθεί σχετικά μεγάλο τμήμα του μαστού.
- Όταν ο όγκος βρίσκεται σε ανατομικά απαιτητική περιοχή.
- Όταν υπάρχει κίνδυνος εισολκής ή παραμόρφωσης μετά την ογκεκτομή.
- Όταν ο μαστός παρουσιάζει πτώση ή μεγάλο όγκο και μπορεί να εφαρμοστεί τεχνική ανόρθωσης ή μείωσης.
- Όταν απαιτείται ευρύτερη εκτομή, προκειμένου να επιτευχθούν ασφαλή χειρουργικά όρια.
- Όταν η ασθενής επιθυμεί διατήρηση του μαστού και πληρούνται τα απαραίτητα ογκολογικά κριτήρια.
Η δυνατότητα εφαρμογής της τεχνικής δεν κρίνεται μόνο από το απόλυτο μέγεθος του όγκου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναλογία μεταξύ του όγκου που πρέπει να αφαιρεθεί και του συνολικού μεγέθους του μαστού. Η ίδια βλάβη μπορεί να δημιουργήσει διαφορετικό αισθητικό έλλειμμα σε έναν μικρό και σε έναν μεγαλύτερο μαστό.
Ποιος είναι ο στόχος της ογκοπλαστικής χειρουργικής;
Βασικός στόχος είναι η ασφαλής αφαίρεση της κακοήθειας. Η αποκατάσταση σχεδιάζεται γύρω από την απαιτούμενη ογκολογική εκτομή και όχι το αντίστροφο.
Η ογκοπλαστική προσέγγιση επιδιώκει:
1.Την επίτευξη καθαρών χειρουργικών ορίων
Ο όγκος αφαιρείται μαζί με περιβάλλοντα ιστό, ο οποίος εξετάζεται ιστολογικά. Τα χειρουργικά όρια αποτελούν βασικό παράγοντα για την αξιολόγηση της πληρότητας της εκτομής.
2.Τη διατήρηση του φυσικού περιγράμματος
Μετά την αφαίρεση του όγκου, ο υπολειπόμενος αδενικός ιστός αναδιατάσσεται, ώστε να καλυφθεί το χειρουργικό έλλειμμα και να περιοριστούν βαθουλώματα ή εισολκές.
3.Την αποφυγή σημαντικής ασυμμετρίας
Ανάλογα με την τεχνική και τα ανατομικά δεδομένα, μπορεί να εξεταστεί επέμβαση συμμετρίας και στον άλλο μαστό, είτε κατά το ίδιο χειρουργείο είτε σε μεταγενέστερο χρόνο.
4.Τη διατήρηση του μαστού όπου είναι ογκολογικά εφικτό
Η εφαρμογή ογκοπλαστικών τεχνικών μπορεί, σε επιλεγμένες ασθενείς, να επιτρέψει την αφαίρεση μεγαλύτερου όγκου ιστού χωρίς να οδηγεί αναγκαστικά σε σοβαρή παραμόρφωση του μαστού. Δεν αντικαθιστά, ωστόσο, τη μαστεκτομή όταν αυτή αποτελεί την ασφαλέστερη ογκολογική επιλογή.
Ποιες τεχνικές περιλαμβάνει η ογκοπλαστική μαστού;
Οι τεχνικές που μπορούν να εφαρμοστούν διακρίνονται γενικά σε τεχνικές μετακίνησης του υπάρχοντος ιστού και σε τεχνικές αντικατάστασης του όγκου που αφαιρέθηκε.
Τεχνικές αναδιαμόρφωσης του μαζικού αδένα
Στις τεχνικές μετακίνησης ή αναδιάταξης ιστών, ο χειρουργός χρησιμοποιεί τον υπολειπόμενο αδενικό και λιπώδη ιστό του ίδιου του μαστού. Ο ιστός κινητοποιείται και αναδιαμορφώνεται, ώστε να καλυφθεί το κενό που δημιουργήθηκε μετά την αφαίρεση του όγκου.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να εφαρμοστούν:
- Τοπική μετακίνηση αδενικών κρημνών.
- Αναδιάταξη του μαζικού αδένα.
- Τεχνικές ανόρθωσης μαστού.
- Τεχνικές μειωτικής μαστοπλαστικής.
- Επανατοποθέτηση της θηλής και της θηλαίας άλω.
Οι συγκεκριμένες τεχνικές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν ο μαστός διαθέτει επαρκή όγκο ή παρουσιάζει πτώση.
Τεχνικές αντικατάστασης όγκου
Όταν ο υπολειπόμενος ιστός δεν επαρκεί για να καλύψει το έλλειμμα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ιστός από γειτονική περιοχή του σώματος. Πρόκειται συνήθως για τοπικούς κρημνούς που μεταφέρονται από την περιοχή του θώρακα ή της πλάτης, διατηρώντας την αιμάτωσή τους.
Η επιλογή εξαρτάται από:
- Το μέγεθος του ελλείμματος.
- Τη θέση του όγκου.
- Το μέγεθος και το σχήμα του μαστού.
- Τη διαθεσιμότητα γειτονικών ιστών.
- Το ιατρικό ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου της ασθενούς.
Πώς σχεδιάζεται η επέμβαση;
Η επιτυχία της ογκοπλαστικής βασίζεται στον προεγχειρητικό σχεδιασμό. Πριν από την επέμβαση αξιολογούνται αναλυτικά η απεικόνιση, η ιστολογική διάγνωση, η έκταση της νόσου και η σχέση του όγκου με τη θηλή, το δέρμα και τα υπόλοιπα ανατομικά στοιχεία.
Ο σχεδιασμός μπορεί να περιλαμβάνει:
- Κλινική εξέταση των μαστών.
- Μαστογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική μαστογραφία, όταν υπάρχει ένδειξη.
- Αξιολόγηση της ιστολογικής εξέτασης και των βιολογικών χαρακτηριστικών του όγκου.
- Προσδιορισμό της θέσης και της έκτασης της εκτομής.
- Σχεδιασμό των τομών πριν από το χειρουργείο.
- Εκτίμηση της θέσης της θηλής και του βαθμού πτώσης του μαστού.
- Αξιολόγηση της πιθανής μετεγχειρητικής ακτινοθεραπείας.
- Συζήτηση σχετικά με την πιθανότητα επέμβασης συμμετρίας στον άλλο μαστό.
Η χειρουργική απόφαση πρέπει να εντάσσεται σε ένα συνολικό, εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο, στο οποίο μπορεί να συμμετέχουν χειρουργός μαστού, παθολογοανατόμος, ακτινολόγος, παθολόγος-ογκολόγος, ακτινοθεραπευτής και πλαστικός χειρουργός, ανάλογα με τις ανάγκες του περιστατικού.
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της επέμβασης;
Αρχικά πραγματοποιείται η αφαίρεση του όγκου μαζί με το απαιτούμενο τμήμα περιβάλλοντος ιστού. Το χειρουργικό παρασκεύασμα προσανατολίζεται και αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση, ώστε να αξιολογηθούν η φύση της βλάβης και τα χειρουργικά όρια.
Στη συνέχεια πραγματοποιείται η αναδιαμόρφωση του μαστού με βάση το πλάνο που έχει επιλεγεί. Ο υπολειπόμενος ιστός μετακινείται και σταθεροποιείται στην κατάλληλη θέση, ώστε να αποκατασταθεί το περίγραμμα του μαστού.
Όταν υπάρχει ένδειξη, η επέμβαση μπορεί να συνδυαστεί με βιοψία λεμφαδένα φρουρού ή άλλη χειρουργική αντιμετώπιση της μασχάλης. Η έκταση της μασχαλιαίας χειρουργικής καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά της νόσου και το συνολικό θεραπευτικό πρωτόκολλο.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ογκοπλαστικής μαστού;
Για κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς, η ογκοπλαστική προσέγγιση μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη:
- Επιτρέπει την αφαίρεση του απαραίτητου όγκου ιστού με ογκολογικά κριτήρια.
- Περιορίζει τον κίνδυνο εμφανών παραμορφώσεων μετά από εκτεταμένη ογκεκτομή.
- Συμβάλλει στη διατήρηση του περιγράμματος και της φυσικής αναλογίας του μαστού.
- Μπορεί να αντιμετωπίσει παράλληλα την πτώση ή τη σημαντική ασυμμετρία.
- Προσφέρει τη δυνατότητα διατήρησης του μαστού σε επιλεγμένες περιπτώσεις όπου μια συμβατική ογκεκτομή θα δημιουργούσε μεγάλο έλλειμμα.
- Μπορεί να υποστηρίξει καλύτερη αποδοχή της μετεγχειρητικής εικόνας από την ασθενή.
Η American Society of Breast Surgeons αναγνωρίζει την ογκοπλαστική ως μέρος της σύγχρονης χειρουργικής διατήρησης του μαστού, με επιλογή της τεχνικής ανάλογα με την έκταση της εκτομής και την ανατομία της ασθενούς. Είναι ασφαλής η ογκοπλαστική μαστού;
Η ογκοπλαστική χειρουργική πρέπει να ακολουθεί αυστηρά τις αρχές της ογκολογικής ασφάλειας. Η αισθητική αποκατάσταση δεν πρέπει να περιορίζει την έκταση της αναγκαίας αφαίρεσης ούτε να καθιστά δυσκολότερη την ιστολογική αξιολόγηση του παρασκευάσματος.
Μετά την επέμβαση εξετάζονται τα χειρουργικά όρια. Εάν διαπιστωθεί ότι υπάρχουν καρκινικά κύτταρα στο όριο του παρασκευάσματος, μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματική εκτομή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μαστεκτομή.
Η χειρουργική διατήρησης του μαστού συνδυάζεται συνήθως με μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Η ανάγκη, η έκταση και ο χρόνος έναρξης της ακτινοθεραπείας καθορίζονται από τη διεπιστημονική ομάδα, βάσει των χαρακτηριστικών της νόσου και της συνολικής θεραπευτικής στρατηγικής. Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές
Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και η ογκοπλαστική μαστού συνοδεύεται από πιθανές επιπλοκές. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Αιμάτωμα ή συλλογή υγρού.
- Λοίμωξη του χειρουργικού τραύματος.
- Καθυστερημένη επούλωση.
- Διάσπαση του τραύματος.
- Νέκρωση λιπώδους ιστού.
- Μεταβολή της αισθητικότητας του μαστού ή της θηλής.
- Ασυμμετρία μεταξύ των μαστών.
- Μεταβολές στο σχήμα μετά την ακτινοθεραπεία.
- Ανάγκη συμπληρωματικής επέμβασης λόγω θετικών χειρουργικών ορίων.
- Ανάγκη διορθωτικής επέμβασης σε μεταγενέστερο χρόνο.
Παράγοντες όπως το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, προηγούμενες επεμβάσεις και η κατάσταση του δέρματος μπορεί να επηρεάσουν την επούλωση. Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσεκτική προεγχειρητική αξιολόγηση.
Ανάρρωση μετά την ογκοπλαστική μαστού
Η διάρκεια της ανάρρωσης εξαρτάται από την έκταση της επέμβασης και την τεχνική που εφαρμόστηκε. Μια περιορισμένη αναδιαμόρφωση του αδένα διαφέρει από μια εκτεταμένη ογκοπλαστική επέμβαση με ανόρθωση, μείωση ή χρήση κρημνού.
Κατά τη μετεγχειρητική περίοδο μπορεί να υπάρχει:
- Ήπιο έως μέτριο οίδημα.
- Αίσθημα τάσης ή ευαισθησίας.
- Παροδικές εκχυμώσεις.
- Μικρή διαφορά στη θέση ή στο σχήμα των μαστών.
- Ανάγκη χρήσης ειδικού στηθόδεσμου.
- Προσωρινός περιορισμός της έντονης σωματικής δραστηριότητας.
Το τελικό σχήμα του μαστού δεν αξιολογείται αμέσως μετά το χειρουργείο. Το οίδημα χρειάζεται χρόνο για να υποχωρήσει, ενώ η μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει την υφή, τον όγκο και τη θέση του μαστού.
Συχνές ερωτήσεις για την ογκοπλαστική μαστού
Μπορεί κάθε γυναίκα με καρκίνο του μαστού να υποβληθεί σε ογκοπλαστική;
Όχι. Η δυνατότητα εφαρμογής της εξαρτάται από την έκταση και τη θέση της νόσου, το μέγεθος του μαστού, την αναλογία όγκου και μαστού, τα αποτελέσματα των απεικονιστικών εξετάσεων και το συνολικό θεραπευτικό πλάνο.
Η ογκοπλαστική μαστού αντικαθιστά τη μαστεκτομή;
Όχι. Αποτελεί επιλογή για ασθενείς στις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια χειρουργική διατήρησης του μαστού. Όταν η μαστεκτομή αποτελεί την ενδεδειγμένη ογκολογική θεραπεία, η ογκοπλαστική ογκεκτομή δεν πρέπει να επιλέγεται μόνο για αισθητικούς λόγους.
Χρειάζεται επέμβαση και στον υγιή μαστό;
Όχι πάντοτε. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προταθεί ανόρθωση ή μείωση του άλλου μαστού για καλύτερη συμμετρία. Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα ή μετά την ολοκλήρωση των συμπληρωματικών θεραπειών.
Μπορεί να χρειαστεί δεύτερη επέμβαση;
Ναι. Εάν η ιστολογική εξέταση δείξει θετικά χειρουργικά όρια, μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματική εκτομή. Δεύτερη επέμβαση μπορεί επίσης να εξεταστεί για τη βελτίωση της συμμετρίας ή τη διόρθωση μιας μετεγχειρητικής παραμόρφωσης.
Η ογκοπλαστική επηρεάζει την ακτινοθεραπεία;
Η ογκοπλαστική δεν αποκλείει την ακτινοθεραπεία. Απαιτείται, όμως, σωστή καταγραφή της περιοχής από την οποία αφαιρέθηκε ο όγκος και συνεννόηση μεταξύ χειρουργού και ακτινοθεραπευτή, ώστε να σχεδιαστεί με ακρίβεια η συμπληρωματική θεραπεία.
Ογκοπλαστική μαστού και εξατομικευμένη χειρουργική αντιμετώπιση
Η ογκοπλαστική μαστού αποτελεί μια σύνθετη χειρουργική προσέγγιση, η οποία απαιτεί βαθιά γνώση της ογκολογικής χειρουργικής, των ανατομικών χαρακτηριστικών του μαστού και των τεχνικών αποκατάστασης.
Δεν υπάρχει μία τεχνική κατάλληλη για όλες τις γυναίκες. Ο χειρουργικός σχεδιασμός πρέπει να προσαρμόζεται στη θέση και στην έκταση της νόσου, στον όγκο του μαστού, στις συμπληρωματικές θεραπείες και στις ανάγκες της κάθε ασθενούς.
Η Δρ. Ιωάννα Γαλανού, Χειρουργός Μαστού – Μαστολόγος, διαθέτει εξειδίκευση στη Χειρουργική Μαστού, στην Ογκοπλαστική, στην Επανορθωτική Αποκατάσταση, καθώς και στην Ενδοσκοπική και Ρομποτική Χειρουργική Μαστού. Εφαρμόζει εξατομικευμένες χειρουργικές τεχνικές με βασικούς στόχους την ογκολογική ασφάλεια, τη διατήρηση ή αποκατάσταση του μαστού και την ολοκληρωμένη φροντίδα κάθε ασθενούς.
Στρατηγικά, προτείνεται να αντικαταστήσει ή να επεκτείνει την υπάρχουσα σελίδα και να υποστηριχθεί με εσωτερικούς συνδέσμους προς τις σελίδες ογκεκτομής, αποκατάστασης μαστού, μαστεκτομής και ρομποτικής χειρουργικής μαστού.